Διαδώστε το στυξ με αυτό το banner στην διεύθυνση http://www.styx.gr/

 

Εξομάλυνση των ελληνοτουρκικών για τη διέλευση του «μαύρου χρυσού» της Κασπίας Θάλασσας

 

 

Του ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΝΕΣΤΟΡΙΔΗ

 

Μπους, Ράμσφελντ, Πάουελ, «γεράκια» και «περιστέρια», συντηρητικοί και νεοσυντηρητικοί κύκλοι, ιμπεριαλισμός και αντιτρομοκρατία, σε ένα κοκτέιλ γεωπολιτικών παιχνιδιών, συμφερόντων, υποταγής και επιρροής, συνθέτουν την ορολογία και την εικόνα που δημιουργείται με φόντο την επιθυμία των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής για «προληπτικό πόλεμο» εναντίον του Ιράκ.

Πώς όλα αυτά συνδέονται με τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, το Κυπριακό και το Αιγαίο; Και ποιο ρόλο διαδραματίζουν στην προσέγγιση Αθήνας και Άγκυρας;

Οι περισσότεροι αναλυτές, αρκετοί ηγέτες, όπως και εκατομμύρια άνθρωποι σε ολόκληρο τον κόσμο, αμφισβητούν την ειλικρίνεια των αμερικανικών προθέσεων, καθώς έχουν πειστεί ότι ο πόλεμος θα γίνει για τον έλεγχο των κοιτασμάτων πετρελαίου της περιοχής. Διότι, όπως διατείνονται οι σύμβουλοι της κυβέρνησης Μπους, η σταθερότητα της παγκόσμιας οικονομίας συνδέεται με την εξασφάλιση πρόσβασης στις πηγές ενέργειας, υπενθυμίζοντας ότι οι μεγάλες συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή, στις αρχές της δεκαετίας του 1970, οδήγησαν την παγκόσμια οικονομία σε ύφεση και τις τιμές του πετρελαίου στα ύψη.

Πρόσφατες αναλύσεις ινστιτούτων που διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της πολιτικής των ΗΠΑ σε διεθνές επίπεδο, είναι άκρως διαφωτιστικές για τους λόγους διεξαγωγής ενός πολέμου κατά του Ιράκ και αναδεικνύουν τη στρατηγική σημασία που αποκτά το Αιγαίο Πέλαγος, τόσο λόγω της επαπειλούμενης πολεμικής σύρραξης, όσο και λόγω των υποθαλάσσιων κοιτασμάτων πετρελαίου που έχουν εντοπιστεί στην περιοχή.

Οι όροι «πρόσβαση στις πηγές ενέργειας» και «εναλλακτικές πηγές ενέργειας» προσδιορίζουν την πολιτική της κυβέρνησης του Τζορτζ Μπους, ο οποίος ταυτίζεται πλήρως με τα συμφέροντα των πολυεθνικών εταιριών πετρελαίου. Μάλιστα, έχουν κυριαρχήσει στο λεξιλόγιο των ειδημόνων μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου, οπότε δημιουργήθηκαν σοβαρά προβλήματα στις σχέσεις ΗΠΑ - Σαουδικής Αραβίας, γεγονός που καθιστά δυσχερέστερη την απρόσκοπτη άντληση και μεταφορά του «μαύρου χρυσού» της Μέσης Ανατολής στις δυτικές αγορές.

 

Η «πρόσβαση στις πηγές ενέργειας»

Οι παραπάνω εξελίξεις υποχρεώνουν την Ουάσινγκτον να ενεργοποιήσει τα πιθανά σενάρια αναπλήρωσης των περίπου 2 εκατ. βαρελιών πετρελαίου που εισάγει ημερησίως από τη Μ. Ανατολή, ενώ την ίδια στιγμή ανησυχεί ιδιαιτέρως για τις εξελίξεις στη Βενεζουέλα (από την οποία προμηθεύεται 1,5 εκατ. βαρέλια την ημέρα) και τις επιθέσεις που έγιναν σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στη Νιγηρία, απ’ όπου εξάγονται σχεδόν 2 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Έτσι, στρέφεται στα αποθέματα του Καυκάσου και της Κασπίας, που υπολογίζεται ότι είναι δυναμικότητας 15 έως 30 εκατ. βαρελιών την ημέρα, ξεπερνώντας κατά πολύ τα αντίστοιχα της Μέσης Ανατολής, αφού ο συνολικός όγκος τους ανέρχεται σε περίπου 35 δισεκατομμύρια βαρέλια! Αρκεί να διασφαλιστεί η «πρόσβαση»...

Παράγοντες με σημαίνοντα ρόλο στην αμερικανική πολιτική θεωρούν το Αιγαίο ως τον ακρογωνιαίο λίθο αυτής της προοπτικής και δε διστάζουν να επικρίνουν με δριμύτητα την Ευρωπαϊκή Ένωση, επειδή δεν περιέλαβε στις προτεραιότητες της ελληνικής προεδρίας την αντιμετώπιση της απειλής που θα δεχτεί η ροή του πετρελαίου από τον ενδεχόμενο πόλεμο στο Ιράκ. Επιπροσθέτως, σε πρόσφατη έκθεση διεθνούς οίκου τονίζεται ότι, αν και η ΕΕ απολαμβάνει μερίδιο από τα κοιτάσματα πετρελαίου της Μέσης Ανατολής, το μεγαλύτερο βάρος του διπλωματικού, πολιτικού και αμυντικού κόστους πέφτει στις πλάτες των ΗΠΑ.

Στην ίδια έκθεση επισημαίνονται οι ευθύνες της Ελλάδας και της Τουρκίας για την ασφαλή μεταφορά, μέσω του Βοσπόρου και του Αιγαίου (σήμερα διακινούνται μόνο 2 εκατ. βαρέλια ημερησίως), των ποσοτήτων πετρελαίου που θα εξορύσσονται στην περιοχή της Κασπίας και θα προσεγγίζουν τις αγορές με συνδυασμένο τρόπο (αγωγοί, πλοία κ.λπ.).

 

Στρατηγική επιλογή

Ο δρόμος του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου αποτελεί πλέον στρατηγική επιλογή της ενεργειακής πολιτικής της Δύσης αλλά και της Ρωσίας, παρά τα επιμέρους αντιτιθέμενα συμφέροντα. Στο πλαίσιο αυτό προωθείται ασμένως η επίλυση των διαφορών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, ώστε να προληφθούν ενδεχόμενες παρενέργειες που θα έθεταν εν αμφιβόλω τη μακροχρόνια πρόσβαση στις πετρελαιοπαραγωγές περιοχές. Μάλιστα, η αμερικανική κυβέρνηση έχει καταστήσει σαφές στις ηγεσίες των δύο χωρών ότι τα «αγκάθια» που υπάρχουν στις σχέσεις τους πρέπει να εξαλειφθούν το αργότερο έως τα τέλη του 2004! Ανάλογο ενδιαφέρον επιδεικνύει και η Ρωσία, για την οποία η Ελλάδα και το Αιγαίο αποτελούν το νότιο δρόμο προώθησης των ενεργειακών της πόρων στις ευρωπαϊκές αγορές, ενώ ρίχνει ιδιαίτερο βάρος στα Βαλκάνια μέσω του πετρελαϊκού γίγαντα Lukoil και σε συνεργασία με τον όμιλο Λάτση.

Οι άξονες πολιτικής που προωθεί η Ουάσινγκτον για την εξομάλυνση των ελληνοτουρκικών διαφορών, συνεπικουρούμενη και από τα συμπεράσματα της Συνόδου Κορυφής του Ελσίνκι, είναι οι εξής:

-Κυπριακό: Επίλυση με βάση το σχέδιο Ανάν, παραγκωνίζοντας όλους τους παράγοντες που θα αντιδρούσαν στην προοπτική επανένωσης του νησιού (π.χ. Ντενκτάς), καθώς η ηρεμία στην Κύπρο θεωρείται ιδιαιτέρως σημαντική για την υλοποίηση των αμερικανικών σχεδίων.

-Υφαλοκρηπίδα: Να αποφευχθεί πάση θυσία η παραπομπή του θέματος στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, όπου θεωρείται βέβαιη η δικαίωση της ελληνικής πλευράς. Μέγιστη προτεραιότητα η επίλυση των διαφορών σε διμερές επίπεδο, προκειμένου να ικανοποιηθούν και αιτήματα που προβάλλει η Άγκυρα.

Όπως προκύπτει από επίσημα έγγραφα του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, ήδη στα παραπάνω ζητήματα παρατηρείται σημαντική πρόοδος, ως αποτέλεσμα του «θάρρους και της ωριμότητας που έχουν επιδείξει οι ηγέτες της Ελλάδας και της Τουρκίας», οι οποίες -κατά τα ίδια έγγραφα- έχουν κοινές ανησυχίες και συμφέροντα στο ενεργειακό. Προς επίρρωσιν δε αυτής της εκτίμησης, ήρθε η πρόσφατη υπογραφή της διακρατικής συμφωνίας διασύνδεσης Ελλάδας και Τουρκίας μέσω αγωγού που θα μεταφέρει φυσικό αέριο από τις χώρες της Κασπίας στην αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο πλαίσιο ευρύτερης συμφωνίας συνεργασίας στον τομέα της ενέργειας.

 

Σαφείς εντολές

Οι κυβερνήσεις των δύο χωρών ουσιαστικά εντέλλονται να λάβουν από κοινού τα αναγκαία μέτρα για την ασφαλή διέλευση των τάνκερ από το Αιγαίο, λειτουργώντας προς δύο κατευθύνσεις:

1) την αποτροπή ενδεχόμενου ατυχήματος που θα μολύνει τις ακτές, θα έχει καταστροφικές επιπτώσεις στον τουρισμό και θα αυξήσει τις διαμαρτυρίες των οικολόγων, με αίτημα την περιορισμένη πρόσβαση στα αποθέματα πετρελαίου (σ.σ.: αναφέρονται οι περιπτώσεις της Αλάσκας, της Ισπανίας και της Πορτογαλίας) και

2) την αποτροπή ενδεχόμενης επίθεσης σε τάνκερ, τα οποία, λόγω της μικρής ταχύτητας που αναπτύσσουν, θεωρούνται εύκολοι στόχοι για τρομοκράτες (π.χ. πλήγμα σε γαλλικό πλοίο στην Υεμένη).

 

Προς τούτο προωθείται η συνεργασία Ελλάδας - Τουρκίας στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ και του ΟΗΕ, με κοινές περιπολίες αρχικά του Λιμενικού και στη συνέχεια του Πολεμικού Ναυτικού στο Αιγαίο, αν και επισημαίνονται οι δυσκολίες που θα συναντήσει το εγχείρημα, κυρίως από τις Ένοπλες Δυνάμεις των γειτονικών χωρών. Ωστόσο, ήδη δημοπρατήθηκε το έργο κατασκευής λιμανιού του ΝΑΤΟ στη Νέα Πέραμο, το οποίο θα χρησιμοποιηθεί για τον ανεφοδιασμό των σκαφών που θα περιπολούν στην περιοχή...

 

Στο βάθος... συνεκμετάλλευση

 

Ως αντιστάθμισμα για το νέο ρόλο Ελλάδας και Τουρκίας στην εξυπηρέτηση των στρατηγικών συμφερόντων των υπερατλαντικών συμμάχων, προβάλλεται η αυξημένη συμμετοχή τους στον υπό εκμετάλλευση πλούτο της ευρύτερης περιοχής, μέσω των ξένων επενδύσεων που θα εγκατασταθούν στα εδάφη τους. Παράλληλα, οι ιθύνοντες της αμερικανικής πολιτικής εκτιμούν ότι η επίλυση των διαφορών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας θα ανοίξει το δρόμο για την άντληση των πλούσιων κοιτασμάτων πετρελαίου που υπάρχουν στην αμφισβητούμενη ζώνη των 10,5 μιλίων ανατολικά της Θάσου, την οποία αποκαλούν «εκρηκτική, κρυμμένη πηγή ενέργειας».

Προϋπόθεση γι’ αυτό είναι η διευθέτηση του ζητήματος της υφαλοκρηπίδας. Και σύμφωνα με την εταιρία Denison Mines Limited, η οποία κατέχει τα δικαιώματα έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων στην ελπιδοφόρα περιοχή, «οι προσπάθειες για την επίλυση της έντασης μεταξύ των κυβερνήσεων Ελλάδας και Τουρκίας, ως προς το Κυπριακό και το Αιγαίο, δημιουργούν ελπίδες για την εξερεύνηση της περιοχής, με αποτέλεσμα η περιοχή αυτή να αποκτά ιδιαίτερη σημασία και αξία».

Η προώθηση της συγκεκριμένης πολιτικής καλλιεργεί το έδαφος για τη συνεκμετάλλευση των πετρελαίων του Αιγαίου, ώστε να καλυφθεί το έλλειμμα που ενδεχομένως θα προκύψει στο διεθνές ισοζύγιο από την απώλεια υφιστάμενων πηγών. Όπως όλα δείχνουν, τα κοιτάσματα της Θάσου από αιτία σοβαρών προστριβών θα μετατραπούν σε θεμέλιο εδραίωσης της οικονομικής συνεργασίας Ελλάδας, Τουρκίας, Ρωσίας και ΗΠΑ στον ενεργειακό τομέα, υπό μορφή κονσόρτσιουμ ιδιωτικών και κρατικών εταιριών των τεσσάρων χωρών.

 

(«Αγγελιοφόρος της Κυριακής»  16/3/2003)

Subscribe in a reader Facebook page Follow me